اختلال وسواس فکری یا عملی

اختلال وسواس فکری یا عملی یک اختلال اظطرابی مزمن است که با اشتغال ذهنی مفرط در مورد نظم و ترتیب و امور جزئی و با کمال طلبی همراه است، که در تمامی سنین  ممکن است  فرد به آن مبتلا شود. این اختلال زمانی رخ می دهد که شخص در چرخه ای از افکار و اعمال وسواسی گیر می افتد.  وسواس ها؛ افکار، تصاویر و یا امیال ناخواسته و مزاحمی هستند که به شدت فرد را مضطرب می کند و اعمال وسواسی (اجبارها)، رفتار هایی هستند که فرد به منظور رهایی از افکار وسواسی و یا کاهش دادن اضطراب، انجام می دهد .

تحقیقات پژوهشگران نشان می دهد که چیزی حدود 1 تا 3 درصد از افراد جامعه به بیماری و اختلال وسواس دچار هستند.

نمونه هایی از علائم وسواس عبارت اند از:

• وجود افکار، تصویرها یا تکانه هایی که مدام در ذهن فرد تکرار شوند. مثلا این فکر که دست یا پای فردآلوده هستند. یا هنگام رانندگی فرد به طور مداوم احساس میکند که اشتباهی مرتکب شده است .
• افکار یا تصاویر باید غیر منطقی باشند. مثلا فردی که به خاطر عبور از کنار یک سطل زباله نگران این است که مبادا به ایدز مبتلا شود، فکر غیر منطقی دارد. چون می داند ایدز فقط از طریق خون منتقل می شود و عبور از کنار سطل زباله نمی تواند سبب ابتلا به ایدز شود.
• شدت و میزان افکار زیاد باشد به طوری که روند زندگی او را مختل کند. مثلا اگر شما برای عیادت فردی به بیمارستان رفته باشید و پس از برگشتن همه لباس های خود را بشورید لزوما به وسواس مبتلا نیستید اما اگر روزها پس از عیادت ذهن تان درگیر آن روز باشد و مراقبت های ویژه ای بکنید و مدام ترس از مبتلاشدن به بیماری داشته باشید احتمالا به وسواس فکری مبتلا هستید.

وسواس های عملی رایج

• وسواس چک کردن مثل چک کردن مداوم خاموش بودن گاز یا قفل بودن درب به منظور ترس از آسیب رساندن به دیگران.
• چک کردن مداوم شرایط جسمی خود و انجام مکرر آزمایشات مثل آزمایش ایدز.
• وسواس شستشو مثل شستن مکرر دست و پا یا بیش از حد طولانی بودن کارهایی مثل دوش گرفتن، دستشویی رفتن یا مسواک زدن که از دلایل طولانی بودن آنها پیروی از قواعد خاصی برای انجام آنهاست. نظافت بیش از حد وسایل خانه و اشیاء دیگر نیز از موارد وسواس شستشو میباشد.

اکثر افراد مبتلا به وسواس فکری و عملی نشانه‌ها و علائم  وسواس خود را از دیگران پنهان می‌کنند. می توان دلایل این پنهان‌کاری را  به‌طور خلاصه در ترس  از آن که ممکن است دیگران فرد وسواسی را به‌عبارتی «دیوانه، بد یا خطرناک» در نظر ‌گیرند و از بیمار دوری کنند. لازم است ارتباط درمانی قوی با بیمار برقرار شود تا او نشانه‌های خود را به طور واضح و روشن بیان کند. زیرا این امر در تعیین هدف‌های درمان و در نتیجه درمان بسیار موثر است. بیمار باید درک کند که مسئول افکار خود نیست و تنها بر رفتار خود کنترل دارد. از طریق کنترل رفتار، افکار مزاحم و ناخواسته نیز تغییر می‌کنند.

دو وسواس عملی رایج

وسواس شستشو

• شستن دست ها بیش از حد معمول و یا به روشی خاص (مثلا 10 بار شستن دست ها)
• بیش از حد طولانی بودن کارهایی مثل دوش گرفتن، مسواک زدن یا دستشویی رفتن (که یکی از دلایل طولانی بودن این کارها داشتن قواعد خاصی برای انجام آنهاست. مثلا حمام رفتن باید دقیقا طبق یک قاعده مشخص انجام شود).
• نظافت بیش از حد وسایل خانه و اشیاء دیگر
• انجام کار های دیگر به منظور جلوگیری از تماس با آلودگی (مثلا دست نزدن به دستگیره درها)

وسواس چک کردن

• چک کردن اینکه به دیگران آسیب نمی رسانید (مثلا چک کردن مداوم خاموش بودن اجاق گاز)
• چک کردن این که اتفاق بدی رخ نداده نباشد (مثلا زنگ زدن مداوم به عزیزان)
• چک کردن این که اشتباهی مرتکب نشده باشید (چک کردن چندین باره قفل درب)
• چک کردن شرایط جسمی خودتان (انجام مکرر و بیش از اندازه آزمایشات، مثلا آزمایش ایدز)

نوروفیدبک برای درمان اختلال وسواس

با استفاده از نوروفیدبک این کار امکان پذیر است. نوروفیدبک پاسخ تکنولوژی به روان درمانی، بازتوانی شناختی و عملکرد قشری ضعیف است و سیستم آموزشی وسیعی که رشد و تغییر در سطح سلولی مغز را افزایش می دهد.

در درمان با نوروفیدبک از امواج مغزی به عنوان مقدمه ای برای کار درمان استفاده می شود. به این شکل که ابتدا امواج مغزی در اختلال مشخص می گردد، سپس میزان انحراف امواج از الگوی طبیعی تعیین می شود که این کار از طریق نقشه برداری مغزی انجام می گیرد.

نقشه برداری مغزی ثبت دیجیتالی عملکرد امواج مغزی است و فعالیت سلول های عصبی را اندازه میگیرد. نقشه برداری مغزی همانند عکسی از فعالیت الکتریکی مغز می باشد. داده های نقشه برداری مغزی از 19 مکان جمجمه که بر اساس سیستم بین المللی 10-20 مشخص شده بدست می آید. 19 الکترود روی سر قرار میگیرد تا فعالیت امواج را ثبت کند.

این روش ارزیابی بر خلاق سایر روش های دیگر، به منظ.ر بررسی کارکرد مغز (نه ساختار مغز) ابداع شده است، بنابراین از آن میتوان در شناسایی و تشخیص اختلالات بدکارکردی مغز نظیر اختلال بیش فعالی-نقص توحه، اضطراب، افسردگی، آلزایمر، اختلالات خواب و … استفاده کرد.

در این روش امواج مغزی حاصل فعالیت قشر مخ بیمار (با استفاده از الکترودهای متصل به سر) وارد کامپیوتر شده و با انجام  یکسری عملیات ریاضی، این امواج به عدد و اعداد به نمودار یا تصویر تبدیل می شوند.

کلینیک تی دی سی اس برای درمان وسواس در مشهد

تحریک الکتریکی از روی جمجمه یا همان TDCS یکی از روش های جدید تحریک سلول های مغزی  است که بدون درد و غیر تهاجمی انجام می شود. در این روش یک جریان الکتریکی مستقیم بسیار ضعیف (۱ یا ۲ میلی آمپر) به نواحی خاصی از مغز فرستاده مزیی شود و باعث می شود فعالیت سلول […]

تحریک الکتریکی مغز بر بهبود کارکرد شناختی ( برای مثال تقویت حافظه و یادگیری)  و تنظیم خلق در افراد دچار اختلالات روانی و هم چنین افراد دچار سکته مغزی و بیماری های مغزی نظیر پارکینسون و وسواس مورد توجه قرار گرفته است.