نشانه‌ها و علایم اختلال وسواس (OCD)

داشتن افکار وسواسی و وسواس عملی به معنای ابتلا به اختلال وسواسی- جبری نیست. اگر این افکار و رفتارها وقت زیادی از شما بگیرند (حداقل یک ساعت در روز) و با زندگی و روابط روزمره شما تداخل پیدا کنند و تنش زیادی برای شما ایجاد کنند می توانیم بگویم به اختلال وسواس مبتلا هستید.

اغلب افراد مبتلا به اختلال وسواسی جبری، هم افکار وسواسی و هم اعمال جبری را دارند؛ ولی برخی از افراد فقط یکی از آنها را تجربه می‌کنند.

افکار وسواسی متداول در اختلال وسواس به شرح زیر هستند:

• ترس از آلودگی به وسیله میکروب‌ها یا آلوده کردن دیگران.
• ترس از دست دادن کنترل و آسیب رساندن به خود یا دیگران.
• افکار یا تجسم‌های جنسی تهاجمی یا خشونت آمیز.
• تمرکز بیش از حد روی عقاید مذهبی یا اخلاقی.
• ترس از دست دادن یا نداشتن چیزهایی که شاید روزی مورد نیاز باشند.
• این عقیده که همه چیز باید مرتب و منظم باشد (نظم و تقارن).
• توجه افراطی به خوش شانسی یا بدشانسی در هر زمینه ای (خرافات).

رفتارهای جبری (وسواس عملی) متداول در اختلال وسواس به شرح زیر هستند:

• بررسی افراطی و تکراری وسایل مثل قفل‌ها و کلیدها.
• سرکشی مداوم به عزیزان برای اطمینان از سلامت و امنیت آنها.
• شمارش، ضربه زدن و تکرار حرکات خاص یا انجام سایر امور بی معنی در جهت کاهش اضطراب.
• صرف وقت زیاد برای شستشو و نظافت.
• مرتب و منظم کردن وسایل.
• دعا کردن افراطی یا اجرای آداب مذهبی به خاطر ترس از پیامدهای عدم انجام آنها.
• جمع آوری اشیاء غیرضروری مثل روزنامه‌های قدیمی یا ظروف خالی غذا.

اختلال وسواسی ـ جبری چهار الگوی عمده دارد:

۱-آلودگی :

شایع ترین الگوی وسواس آلودگی است که با شستشو دنبال می شود یا با دوری کردن اجباری از شیء فرضا آلوده همراه است.(وسواس شست شو)

۲– تردید بیمارگونه :

شک و تردید دومین الگوی شایع وسواس است که با اقدام اجباری برای امتحان کردن دنبال می شود. فکر وسواسی متضمن یک خطر یا خشونت است. چنین بییمارانی همیشه به دلیل فراموشکاری احساس گناه می کنند.

۳- افکار مزاحم :

فکر وسواسی بدون عمل وسواسی که معمولا افکار تکراری یا پرخاشگرانه ی قابل سرزنش است.

۴- تقارن :

متقارن بودن و دقت چهارمین الگوی شایع است که به کندی وسواسی منجر می شود. برای مثال فرد ساعت ها صرف اصلاح ریش خود می کند.

کلینیک نوروفیدبک درمانی جهت اختلال وسواس

برای انجام نوروفیدبک، ابتدا شرح حالی از مراجع گرفته می شود. سپس او روی صندلی مخصوص و راحتی می نشیند. به تشخیص درمانگر، سنسورهای که حس گر(الکترود)  نامیده می شوند، بر روی نقاط مشخصی از سر بیمار قرار می گیرند.

این سنسورها، فعالیت الکتریکی سلول های مغز را ثبت و در قالب امواج مغزی به شکل های مختلف نظیر نمودارهای رنگی به او نشان می دهند. از بیمار خواسته می شود تا کاملاً آرام باشد و به صفحه کامپیوتری که در مقابلش قرار دارد نگاه کند.

در این حالت او سعی می کند، برای مثال پخش یک فیلم یا هدایت یک بازی کامپیوتری را بدون استفاده از دست و تنها با امواج مغزی انجام دهد.

به این شکل فرد با دیدن پیشرفت یا توقف بازی و گرفتن پاداش یا از دست دادن امتیاز و یا تغییراتی که در صدا یا پخش فیلم به وجود می آید، پی به شرایط مطلوب یا نامطلوب امواج مغزی خود برده و سعی می کند تا با هدایت بازی یا فیلم، وضعیت تولید امواج مغزی خود را اصلاح کند.

مثلا اگر قرار است در یک بیمار مضطرب موج آلفا (موج آرامش بخش) افزایش یابد،  بازی در صورتی پیش می رود که موج آلفا از یک حد مشخصی بیشتر شود.

نوروفیدبک در واقع یک فرایند آموزشی است که در آن مغز خود تنظیمی را یاد می گیرد و پس از چندین جلسه تمرین و تکرار، مغز می تواند با آرایش جدیدی از امواج مغز به فعالیت روزانه خود ادامه دهد. نكته مهم در درمان نوروفيدبك اين است كه هدف از تنظیم امواج، تغیير قدرت و دامنه (amplitude) موج است و نه پهنا و نوع موج.

براي مثال موج آلفا به بتا تغيير نمي­يابد بلكه اگر درمانگر تشخيص دهد موج آلفا در منطقه پيشاني مغز دارای قدرت بیش از اندازه ای است، هدف کاهش شدت آن است و برای مثال آن را از آلفاي با شدت ۱۲ ميكروولت به ۷ ميلي­ولت كاهش مي­دهد.

مرکز خوب TDCS جهت درمان وسواس

یکی از روش های موثر درمانی در نوروتراپی، تحریک الکتریکی مغز از روی جمجمه (tDCS) است. در این روش با استفاده از یک جریان الکتریکی ضعیف (حداکثر تا ۲ میلی آمپر) نواحی خاصی از مغز مورد تحریک قرار می گیرد که موجب اصلاح کارکرد آن نواحی و در نتیجه درمان اختلال مورد نظر می شود.که برای بیماری هایی مثل: وسواس، افسردگی ،اضطراب و..

در این روش همانند درمان به واسطه نوروفیدبک، ابتدا از بیمار بر اساس نقشه نقاط مغزی استاندارد، نوار مغزی (EEG) گرفته می شود تا مشخص شود کدام قسمت از مغز کارکردی غیر استاندارد دارد و بعد از مشخص شدن نواحی هدف درمان، دو الکترود یکی قطب مثبت و دیگری قطب منفی از طریق یک پد اسفنجی که با محلول رسانا خیس گردیده است بر روی سر قرار می گیرند.

جریان الکتریکی توسط این الکترودها پس از عبور از نواحی مختلف (پوست سر، جمجمه و …) خود را به سطح قشر مغز می رساند. جریانی که به این ناحیه رسیده نورون ها را دارای بار الکتریکی کرده و باعث ایجاد قطب مثبت و منفی می گردد که منجر به تغییر فعالیت آن ناحیه می شود.

درمان روانشناختی اختلال وسواس

اختلال وسواس فکری و عملی در واقع یک چرخه معیوب از افکار منفی، احساسات منفی و در نتیجه رفتارهای منفی می باشد. این افکار گاهی آنقدر ریشه ای و عمیق شده اند که فرد آنها را باور کرده و بخشی از واقعیت دنیای بیرون می پندارد.

بنابراین ما در افراد مبتلا به اختلال وسواس با یک مثل معیوب شناخی، اخساسی و رفتاری مواجه هستیم که هر یک از اضلاع آن دیگری را تقویت میکند. بدین شکل که هرگاه فرد فکر کند دستش با برخورد به دستگیره درب آلوده شده است(فکر منفی)، دچار احساس اضطراب و نگرانی نسبت به آن آلودگی میگردد (احساسات منفی) و در نتیجه شروه به شست و شوی دست مینماید.

این چرخه با یکبار متوقف نشده و افکار منفی به صورت نشخوارهای مداوم و تکرار شونده موجب تشدید و مرضی شدن این حالت میگردد.

روانشناس بالینی اختلال وسواس بخوبی میتواند شما را در غلبه بر این چرخه معیوب یاری نماید و با آموزش مهارت ها و روش های کاربردی شما را در برابر این اختلال توانمند سازد.

 «ما به شما یکی از بهترین مراکز و متخصصان را برای درمان و سواس معرفی میکنیم »