نوروفیدبک و بهبود عملکرد حافظه

برای شروع جلسات نوروتراپی در مرکز تخصصی نوروفیدبک زیر نظر بهترین متخصصان با ما تماس بگیرید.

اختلال حافظه به کاهش توانايي فرد در فراگيري موضوعات جديد و کاهش توانايي در به ياد آوردن دانستنی هاي قديم گفته ميشود. در جهت بهبود حافظه از درمانهاي دارويي استفاده ميشود که عوارض دارويي وجود دارد.

از بهترین راهکارهای بهبود حافظه، استفاده از تکنولوژی و ابزارهای پیشرفته است. سيستمي که بر اساس این تکنولوژی ها کار ميکند نوروفيدبک است.
استفاده از نوروفيدبک، به فرد امکان کنترل فعالیت های اموج مغزی را ميدهد و فرد از اين راه ميتواند به تنظيم ريتمهاي امواج خود بپردازد.

طي يک فرآيند نوروفيدبک شخص ياد ميگيرد که چگونه سيگنال هاي مغزي خود را کنترل کند و اين کار را با کنترل حالات فکري متناظر با الگوهاي سيگنال مغزي انجام ميدهد. البته فرآيند نوروفيدبک فرآيند جديدي در مغز نيست، بلکه فرآيند زيستي طبيعي است که از اين طريق کنترل ميشود.
در مورد نوروفيدبک و کاربردهاي آن تاکنون بررسي هاي گوناگوني انجام شده و گزارش هاي زيادي به چاپ رسيده است. ناتواني در يادگيري، اختلالات خواب، صرع، ضربه سر و سکته مغزي نمونه هايي هستند که در آنها موفقيت در درمان، با اين روش به دست آمده است.

همچنين آموزش نوروفيدبک در بيماران داراي اختلال عصبي باعث کاهش علائم بيماري در آنها شده است.

انواع امواج مغزی را بیشتر بشناسیم

هر سلول عصبی دارای ولتاژی است که با شناور شدن یون‌ها درون یا بیرون سلول تغییر می‌کند. این تغییر با تحریکی از جانب یک سلول دیگر شروع می‌شود و هنگامی‌که ولتاژ یک نورون به حد خاصی رسید، آن سلول نیز پیام الکتریکی دیگری را ارسال می‌کند و فرایند تکرار می‌شود.

هنگامی‌که تعدادی از نورون‌ها هم‌زمان پیام‌های الکتریکی ارسال می‌کنند، تغییراتی به‌صورت موجی رخ می‌دهد، به این صورت که گروهی از نورون‌ها همگی هم‌زمان تحریک، خاموش و بار دیگر تحریک می‌شوند.

امواج مغزی بر اساس فرکانس یا بسامد به چند نوع تقسیم‌بندی می‌شوند که برای هرکدام یک نام قراردادی مشخص شده است.

هر یک از امواج مغزی مسئول کنترل و اثرگذاری بر بخشی از عملکردهای ذهنی، هیجانی و رفتاری انسان هستند.

6 موج مغزی به طور کل به شرح ذیل است:

موج دلتا: این موج دارای کمترین محدوده فرکانس در مقایسه با سایر امواج مغزی است. به‌طورکلی موج دلتا در وضعیت خواب و ناهشیاری بیشتر مشاهده می‌شود. موج دلتا در نوزادان زیر شش ماه موج غالب است و انتظار می‌رود در شرایط طبیعی با افزایش سن از دامنه این موج کاسته شود.

موج تتا: موج تتا در خلاقیت و درک شهودی و حسی، تمرکز درونی و حافظه نقش مهمی دارد. در افراد مبتلا به اختلال بیش فعالی- کم‌توجهی، افزایش غیرطبیعی دامنه موج تتا منجر به زمان واکنش کند و ناتوانی در یادگیری می‌شود.

موج آلفا: موج آلفا در شرایط هشیاری، آرامش درونی، آمادگی ذهنی، اندیشیدن عمیق و در حالت بسته بودن چشم‌ها دیده می‌شود. افراد مبتلا به اختلال بیش فعالی- کم‌توجهی، اختلالات یادگیری، افسردگی، آسیب‌های مغزی خاص و در صورت مصرف مواد روان‌گردان و الکل، موج آلفای قطعه پیشانی مغز دامنه بزرگ‌تری دارد ولی در افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی و بی‌خوابی، موج آلفا در قسمت پس‌سری افزایش دامنه دارد.

موج بتا: این موج در فرایند توجه و تمرکز، حافظه، تفکر، حفظ توجه و حل مسئله تأثیر زیادی دارد. افزایش دامنه بتا در اختلالات اضطرابی، وسواس، اختلالات خواب و دندان‌قروچه دیده می‌شود.

موج بتای بالا: افزایش دامنه این موج در حالت‌های گوش‌به‌زنگ بودن شدید، اندیشناکی مداوم، پردازش شناختی سریع، زودرنجی و وسواس دیده می‌شود.

موج گاما: موج گاما بیشترین فرکانس را در مقایسه با سایر امواج مغزی دارد و افزایش دامنه آن جهت فرایند یادگیری در ارتباط با مسائل پیچیده و چندوجهی ضرورت دارد.

نتایج برخی معتبرترین تحقیقات در اثربخشی نوروفیدبک

در بررسي هاي گوناگون فعاليت ريتم آلفا و ارتباط آن با بهبود مشکلات حافظه و نيز افزايش کارايي شناختي در افراد سالم مورد بررسي و تایید قرار گرفته است.

به عنوان مثال در سال 1791 ميلادي تواِملو و همکاران تاثير نوروفيدبک را بر افزايش دامنه آلفا (8-13 Hz) و تتا (4-9 Hz) به عنوان درماني براي مشکلات حافظه بيماران الکلي گزارش کرده اند.
همچنين طي ارزيابي صورت گرفته نشان داده شد که فعاليت آلفاي پس- سري با شرايط آرامش و بهبود حافظه  در ارتباط است و نيز ريتم آلفاي مهار شده با فرآيندهاي فعال و هوشيارانه همراه است.
در سال 1798ميلادي، هارت و همکاران تأثير آلفاي نوروفيدبکي بر افزايش يا کاهش اضطراب، وابسته به جهت آموزش را مورد بررسي قرار دادند.
از سويي ديگر در پژوهشهاي انجام شده توسط کليميش ( Klimesch) نشان داده شد که استفاده از حافظه و فعاليتهاي درکي باعث افزايش دامنه سيگنال آلفا ميشود . همچنين وابستگي فرکانس و دامنه آلفا به تغييرات سن مورد بررسي قرار گرفته است. نتيجه کار نشان داد که، فرکانس مرکزي باند آلفا تا 25سالگي نسبت مستقيم با سن فرد دارد.

نوروفیدبک به خوبی میتواند با تقویت فعالیت سلول های مغزی و افزایش دامنه امواج یا فرکانس های مغزی مثبت به درمان و بهبودی بسیار از اختلالات بالینی بویژه اختلالات حافظه و فراموشی کمک کند.